Een UV-straler (UV-C unit) is een buiten de vijver geplaatst buisvormig apparaat waarin het vijverwater langs een langwerpige, ultraviolette lamp stroomt. De UV-lamp zelf zit in een glazen waterdichte buis in dat apparaat.
Tijdens het langsstromen wordt het vijverwater blootgesteld aan UV-straling, die het water a.h.w. steriliseert en de eencellige zweefalgen, die verantwoordelijk zijn voor de groene verkleuring, doodt. Bij het verlaten van de UV-filter stroomt het water weer terug in de vijver, of verder naar een biologische filter, waterval of beekloop.
Niet alleen zweefalgen in het vijverwater worden gedood, ook de nuttige bacteriën overleven de UV-straling niet. Het gedode organisch materiaal komt in het water terecht als zwevende smurrie die naar de bodem zakt of aan de oppervlakte blijft drijven, en vormt een extra belasting voor de filter(s).
De groei van draadalgen kan worden versterkt, omdat het water door een behandeling met UV-licht helder is. De draadalgen zullen profiteren van het zonlicht, en de voedingsstoffen in het water (fosfaten en nitraten) die anders door de zweefalgen worden opgenomen, zullen draadalgengroei in de hand werken.
Hoewel het grootste gedeelte van de nuttige bacteriën zich op de bodem van de vijver en in de biologische filter(s) huisvest, zal de totale bacteriële huishouding in de vijver afnemen, omdat er altijd een aantal nuttige bacteriën in het water zweven die worden gedood wanneer ze de UV-unit passeren.
De achterliggende oorzaak van het ontstaan van zweefalgen (een teveel aan voedingsstoffen) wordt bovendien niet weggenomen. Het blijft hoe dan ook "symptoombestrijding", en het heldere water wijst dus niet noodzakelijk op een goed biologisch evenwicht in de vijver.
UV-licht is ook schadelijk voor de ogen en de huid, zodat de lamp uitgezet moet worden bij controle, onderhoud en vervanging. De kracht van de UV-lamp neemt immers na een bepaald aantal branduren (8000 à 9000 u. per jaar) sterk af, en moet daarom elk jaar worden afgekoppeld en vervangen door een nieuwe.
De glazen filterbuis waarin de UV-lamp is geplaatst, moet bovendien enkele keren per jaar worden schoongemaakt (aanslag verwijderen).